Anh em đã nghe Luật dạy người xưa… Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết.” Câu nói ấy của Đức Giê-su giống như một cánh cửa mở ra. Không mở sang một luật mới, mà mở vào bên trong con người.
Chúng ta quen sống với những ranh giới rõ ràng: không làm điều này là đủ tốt, không phạm điều kia là ổn. Luật giúp xã hội vận hành, giúp con người biết dừng lại. Nhưng cũng chính vì thế, nhiều khi ta tự an ủi mình: tôi không làm gì sai cả. Và ta đi tiếp, dù trong lòng còn nguyên những nỗi bất bình còn đè nặng, những ánh nhìn không trong sáng, những lời nói thêm thắt cho tiện.
Đức Giê-su không phá bỏ Luật. Người kéo Luật xuống gần trái tim. Người nói: giận dữ có thể giết chết một mối quan hệ trước khi tay ai đó nhúc nhích. Lời mắng nhiếc có thể làm người khác gục ngã dù không có vết thương nào nhìn thấy. Ánh nhìn thèm muốn có thể làm tâm hồn rách nát dù thân xác vẫn nguyên vẹn. Chúa không làm Luật trở nên nặng nề hơn; Chúa làm rõ con đường chữa lành.
Vì sao Người yêu cầu đi làm hòa trước khi dâng lễ? Bởi vì có những bất hòa âm thầm làm ta cầu nguyện mà không gặp Chúa. Ta đứng trước bàn thờ, nhưng lòng thì bị kéo ngược về một câu nói chưa xin lỗi, một mối quan hệ chưa hàn gắn. Chúa không cần nghi thức hoàn hảo; Chúa cần trái tim biết quay về.
Những lời nghe có vẻ quyết liệt “móc mắt, chặt tay” không phải để làm ta sợ, mà để đánh thức. Có những thói quen nhỏ, nếu không dám cắt sớm, sẽ thành xiềng xích. Có những “điều bình thường” ngày nào cũng lặp lại, đến lúc nhận ra thì đã trói chặt ta mất rồi. Chúa mời gọi dứt khoát sớm, để được tự do lâu dài.
Rồi Người kết bằng một điều rất giản dị: có thì nói có, không thì nói không. Sống thật. Thật với lời nói, thật với lựa chọn, thật với chính mình. Không thêm thắt để che giấu, không uốn cong để đỡ phiền. Sự thật không luôn dễ, nhưng nó làm nhẹ lòng.
Bài Tin Mừng hôm nay không đẩy chúng ta vào nỗi sợ tội lỗi. Trái lại, đó là một lời mời đi vào chiều sâu nội tâm: hãy để Thiên Chúa chữa lành từ gốc, chứ không chỉ sửa bên ngoài. Khi trái tim được chữa lành, luật không còn là gánh nặng, mà trở thành con đường dẫn đến tự do.
Lạy Chúa,
xin cho con đừng chỉ sống đạo cho đúng, mà sống đạo cho thật.
Xin chạm tới những góc khuất trong lòng con, nơi luật chưa chạm tới,
để con được chữa lành và sống trọn vẹn hơn mỗi ngày. Amen.
Antonius
================
Emmanuel Nguyễn Thanh Hiền, OSB
===================
KIỆN TOÀN LUẬT YÊU THƯƠNG
Trong Tin Mừng hôm nay, Thầy Giêsu lên tiếng khẳng định: “Anh em đừng tưởng Thầy đến để bãi bỏ Luật Môsê hoặc lời các ngôn sứ. Thầy đến không phải là để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn.” (Mt 5, 17). Vì họ hiểu lầm nên tố cáo Thầy vi phạm luật pháp và truyền thống của tiền nhân. Thầy không hề bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn, để cho mọi người tuân giữ luật lệ một cách hoàn hảo hơn. Thầy đặt giá trị tinh thần của luật làm trọng tâm. Thực hành luật từ tâm tình bên trong, trên nền tảng của đức ái, chứ không lệ thuộc vào mặt chữ bên ngoài một cách máy móc, cốt cho sòng phẳng. Thầy Giêsu đến không phải để cắt bớt lề luật cho nhẹ gánh, nhưng là kiện toàn cho dễ thở hơn. Thầy dạy giữ luật bằng tình thương trong mọi hoàn cảnh. Để các ông hiểu chắc chắn Thầy đến không làm cho luật bị mất đi, Thầy còn quả quyết: “Thầy bảo thật anh em, trước khi trời đất qua đi, thì một chấm một phết trong Lề Luật cũng sẽ không qua đi, cho đến khi mọi sự được hoàn thành. Vậy ai bãi bỏ dù chỉ là một trong những điều răn nhỏ nhất ấy, và dạy người ta làm như thế, thì sẽ bị gọi là kẻ nhỏ nhất trong Nước Trời. Còn ai tuân hành và dạy làm như thế, thì sẽ được gọi là lớn trong Nước Trời.” (Mt 5,18-19). Đã là luật của Thiên Chúa, thì dù là điều nhỏ mọn cũng phải chu toàn cho trọn trong tình yêu thương. Từ những việc nhỏ mọn tầm thường nhất, mà chúng con thi hành và dạy làm vì lòng mến yêu, chứ không tại luật buộc, thì được Chúa kể là “lớn” trong vương quốc của Người. Nếu những việc cao trọng lớn lao cũng được thực hiện bằng tình yêu thương tự nguyện, thì người thi hành sẽ thấy hạnh phúc và nhẹ nhàng. Nếu không có lòng mến Chúa thật, thì con người sẽ tạo ra nhiều cách để an ủi và chuẩn chước cho mình khỏi phải tuân giữ luật Chúa. Họ sẽ tự giải thích Lời Chúa, ý Chúa theo cảm hứng, theo ý riêng của mình.
Một khi sống trong đường lối của Chúa sẽ giữ “luật yêu thương” mà Đức Giêsu đã kiện toàn: “Anh em đã nghe Luật dạy người xưa rằng: Chớ giết người; ai giết người, thì đáng bị đưa ra toà. Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: Ai giận anh em mình, thì đáng bị đưa ra toà. Ai mắng anh em mình là đồ ngốc, thì đáng bị đưa ra trước Thượng Hội Đồng. Còn ai chửi anh em mình là quân phản đạo, thì đáng bị lửa hoả ngục thiêu đốt.” (Mt 5, 21-22). Giết người có thể là trực tiếp hoặc gián tiếp, nhiều khi không phải là giết thân xác, nhưng có thể giết chết danh dự, phẩm giá người ta bằng miệng lưỡi... Luật Môsê cấm giết người, nhưng Đức Giêsu đã kiện toàn, tiến xa hơn nữa, phải loại bỏ thái độ giận ghét anh em, mắng chửi... vì đó là những nguyên nhân sâu xa, mầm mống đưa đến tội giết người. Người xét đến tận gốc rễ vấn đề, những gốc rễ ấy cần được loại bỏ.
Chúa muốn chúng con thi hành luật yêu thương cùng với sự tha thứ để có thể yêu thương triệt để: “Vậy, nếu khi anh sắp dâng lễ vật trước bàn thờ, mà sực nhớ có người anh em đang có chuyện bất bình với anh, thì hãy để của lễ lại đó trước bàn thờ, đi làm hoà với người anh em ấy đã, rồi trở lại dâng lễ vật của mình” (Mt 5,20-26). Môn đệ của Chúa không chỉ dừng lại ở lệnh truyền “chớ giết người”, mà còn phải lấy tình yêu thương, sự hòa giải mà cư xử với nhau. Điều này thật cấp bách, là điều kiện để của lễ dâng lên đẹp lòng Chúa và xứng đáng.
Lạy Chúa! theo sự công chính và luật yêu thương Chúa dạy, tự sức chúng con không thi hành được. Nhưng nếu chúng con cậy dựa nơi Chúa và đón Chúa ngự vào, chính Chúa sẽ thực hiện, kiện toàn con người chúng con mỗi ngày, cho đến khi chúng con được thực sự trở nên công chính hóa. Amen.
Én Nhỏ
===================
CHỌN SỐNG SỰ KHÔN NGOAN CỦA CHÚA
Tự do là ơn lớn lao nhất Thiên Chúa ban cho con người. “Thiên Chúa ban cho con người sự sống và sự chết, con người có quyền lựa chọn thích thứ nào thì được thứ ấy” (Hc 15, 17). Lời trên là một minh họa cụ thể cho Cây biết lành biết dữ và Cây Sự Sống trong sách Sáng Thế (x. St 2 , 9 ). Chúng ta không “quyết định” chọn cái ác, tội lỗi là điều không thể tránh khỏi, Thiên Chúa ban cho chúng ta ơn khôn ngoan và tự do lựa chọn để phân biệt sự lành và sự dữ cách tự do nhờ sức mạnh Người đã trao ban: “Nếu ngươi muốn tuân giữ các giới răn: việc trung thành giữ các giới răn là tuỳ ở ngươi”.
Thiên Chúa tôn trọng tự do con người
Sách Huấn Ca trình bày một chân lý nền tảng của đức tin Do Thái giáo và Kitô giáo: Thiên Chúa tạo dựng con người có tự do. “Người đặt trước mặt ngươi nước và lửa… sự sống và sự chết, sự lành và sự dữ” (Hc 15,16-17). Thiên Chúa không áp đặt, không cưỡng ép, nhưng mời gọi con người tự do chọn lựa: “Thích thứ nào, thì được thứ ấy” (Hc 15, 17).
Điều quan trọng là Thiên Chúa: “không truyền dạy cho một ai làm điều gian ác, và không cho phép một ai phạm tội” (Hc 15,21). Như thế, tội lỗi không đến từ Thiên Chúa, nhưng từ sự lạm dụng tự do của con người. Điều này giúp chúng ta hiểu được trách nhiệm cá nhân: để chúng ta khỏi phải đổ lỗi cho hoàn cảnh, cho người khác hay cho Thiên Chúa về những lựa chọn sai lầm của mình.
Trong đời sống hôm nay, người tín hữu cũng đứng trước vô vàn chọn lựa: sống theo Tin Mừng hay theo não trạng thế gian; trung thành hay thỏa hiệp; yêu thương hay ích kỷ. Lời Chúa mời gọi mỗi người ý thức rằng: chọn lựa nào cũng có hậu quả, và chọn Thiên Chúa luôn là chọn sự sống.
Sự khôn ngoan của Thiên Chúa và sự mù lòa của thế gian
Thánh Phaolô tiếp nối tư tưởng của bài đọc I bằng cách đào sâu chiều kích sự khôn ngoan. Nhưng đó không phải là khôn ngoan theo kiểu thế gian như: quyền lực, thành công, thống trị nhưng là “sự khôn ngoan đầy nhiệm mầu của Thiên Chúa” (1 Cr 2,7).
Sự khôn ngoan ấy được tỏ lộ nơi thập giá Đức Kitô, điều mà các vua chúa trần gian không hiểu, đến nỗi họ đã đóng đinh “Chúa của sự hiển vinh” (1 Cr 2,8). Đây là một nghịch lý lớn: thế gian tưởng mình khôn ngoan nhưng lại loại trừ Thiên Chúa; còn người tin lại tìm thấy vinh quang nơi hy sinh và tình yêu tự hiến.
Điều quan trọng là: sự khôn ngoan này không tự nhiên mà có, nhưng là ân huệ được mạc khải “nhờ Thánh Thần” (1 Cr 2,10). Vì thế, đời sống đức tin không thể chỉ dừng lại ở việc giữ luật hay đạo đức hình thức, nhưng cần một mối tương quan sống động với Chúa Thánh Thần, Đấng giúp ta hiểu và sống Tin Mừng từ bên trong.
Người tín hữu hôm nay có thể rất năng động, tổ chức tốt, nhưng nếu thiếu chiều sâu thiêng liêng và sự hướng dẫn của Thánh Thần, thì mọi hoạt động dễ trở thành “khôn ngoan thế gian”.
Kiện toàn Lề Luật bằng tình yêu
Chúa Giêsu đến không hủy bỏ Lề Luật, nhưng đưa Lề Luật đến chỗ viên mãn. Ngài không dừng lại ở hành vi bên ngoài, mà đi thẳng vào cõi lòng con người. Không chỉ là “đừng giết người”, nhưng là đừng nuôi giận dữ; không chỉ là “đừng ngoại tình”, nhưng là thanh luyện ánh nhìn và ước muốn; không chỉ là giữ lời thề, mà là sống sự trung thực tuyệt đối.
Đỉnh cao của giáo huấn này là lời mời gọi: “Nếu các con không công chính hơn các luật sĩ và biệt phái, thì các con chẳng được vào Nước Trời đâu.” (Mt 5,20). Nền công chính của Tin Mừng không phải là sự giữ luật máy móc, mà là sự hoán cải nội tâm, nơi tình yêu làm động lực cho mọi hành động.
Chúng ta tự hỏi: đức tin của tôi có dừng lại ở việc giữ đạo bên ngoài không? Tôi có đi lễ, đọc kinh, nhưng lại dễ dàng nói xấu, oán giận, thiếu tha thứ, sống hai mặt? Đức Giêsu mời gọi chúng ta đi xa hơn: làm hòa trước khi dâng lễ, chữa lành các mối tương quan như điều kiện của việc thờ phượng đích thực.
Đức Giêsu cũng mời gọi chúng ta xây dựng một Hội Thánh ở trần gian của sự thật, hòa giải và trung tín, nơi lời nói “có thì nói có, không thì nói không” (Mt 5,37), nơi các mối quan hệ được đặt trên nền tảng của tình yêu và trách nhiệm.
Phụng vụ Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta: hãy chọn sự sống, hãy để mình được dẫn dắt bởi sự khôn ngoan của Thiên Chúa, và hãy sống Tin Mừng từ trái tim. Giữa một thế giới nhiều chọn lựa sai lạc và giá trị đảo lộn, người Kitô hữu được mời gọi trở nên dấu chỉ sống động của tình yêu, chân thật và của tự do trong Thánh Thần.
Xin Chúa ban cho mỗi người chúng ta ơn biết chọn Chúa mỗi ngày, để đời sống cá nhân và cộng đoàn trở thành chứng tá sống động cho Tin Mừng giữa dòng đời hôm nay. Amen.
Lm. An-tôn Nguyễn Văn Độ
====================
TỪ LỀ LUẬT ĐẾN TRÁI TIM
Tin Mừng hôm nay không khởi đi từ câu hỏi: có cần lề luật hay không, mà từ một vấn đề sâu hơn: lề luật dẫn con người đến đâu. Đức Giêsu không đối lập luật với tự do, cũng không đặt tình yêu lên trên luật theo nghĩa loại trừ, nhưng mở ra một chiều kích mới của đời sống luân lý: nơi luật không dừng lại ở việc điều chỉnh hành vi, mà trở thành con đường dẫn con người vào tự do nội tâm và trách nhiệm cá vị.
Kinh nghiệm cho thấy: luật có thể thiết lập trật tự, nhưng không tự nó sinh ra con người tốt. Luật đặt ra ranh giới, nhưng không đảm bảo rằng con người sẽ sống nhân bản hơn. Vấn đề của thời đại hôm nay không phải là thiếu luật, mà ở chỗ luật bị giản lược thành hai thái cực lệch lạc.
Một mặt, có khuynh hướng xem mọi chuẩn mực như rào cản tự do, từ đó đề cao lối sống tùy tiện, quan niệm tự do là làm điều mình thích. Mặt khác, lại xuất hiện não trạng tuân thủ luật cách máy móc, coi việc “đúng luật” như tiêu chuẩn đủ để yên tâm về mặt đạo đức. Cả hai đều dừng lại ở bề mặt của đời sống luân lý: một bên phá vỡ nền tảng chung, bên kia làm luật trở nên khô cứng và vô hồn.
2. “Kiện toàn” – đưa luật tới chiều sâu
Như chúng ta biết, Thiên Chúa đã ban lề luật cho Dân Do Thái qua Môsê và các ngôn sứ. Nhưng có lẽ lập trường và giáo huấn của Đức Giêsu đã khiến các môn đệ ngờ vực lề luật của cha ông không còn nguyên vẹn, không còn chính thống. Chính vì vậy mà Đức Giêsu phải lên tiếng để đánh tan nghi ngờ: “Thầy đến không phải để bãi bỏ Lề Luật hay các Ngôn Sứ, nhưng để kiện toàn” (Mt 5,17).
Kiện toàn là vì có những điều luật xưa mang tính giai đoạn, chưa đủ, chưa sâu, chưa sát, cần phải được chỉnh sửa và bổ túc để nó trở nên hoàn thiện. Đó là chưa nói tới một số luật lệ xã hội hay tôn giáo mang tính cách thống trị nhằm củng cố quyền lực chứ không phục vụ con người. Bằng việc kiện toàn, Đức Giêsu dẫn đưa luật vượt qua giới hạn của hình thức, mở ra chiều sâu nhân vị, nơi con người không chỉ bị ràng buộc từ bên ngoài mà được đánh động từ bên trong.
3. Từ hành vi đến ý hướng: cuộc cách mạng luân lý
Trong Bài Giảng Trên Núi, Đức Giêsu nhiều lần lặp lại cấu trúc: “Luật xưa dạy rằng… còn Thầy, Thầy bảo…”. Ngài không nhằm phủ nhận truyền thống, mà làm lộ ra một cuộc đảo chiều căn bản trong tư duy luân lý; không dừng lại ở việc kiểm soát hành vi, nhưng chỉ ra nơi khởi phát của tội lỗi và sự thiện. “Không phải chỉ giết người mới là phạm tội; ai giận anh em mình thì đã đáng bị xét xử rồi” (c.22). “Không phải chỉ ngoại tình bằng hành vi; ai nhìn người khác với lòng thèm muốn thì trong lòng đã ngoại tình rồi” (c. 28).
Ở đây, luân lý không còn là bảng cấm đoán, mà là lời mời gọi chịu trách nhiệm về chính mình. Điều quyết định không phải là cái ta làm, mà là điều thúc đẩy ta hành động.
4. Trái tim – không gian của tự do và trách nhiệm
Đức Giêsu cho thấy sự nhất quán khi nói: “Từ bên trong, từ lòng người, phát xuất những ý định xấu” (c.21). Trong Kinh Thánh, “lòng” không chỉ là cảm xúc, mà là trung tâm của tự do, quyết định và trách nhiệm. Vì thế, tội hay phúc đã manh nha ngay trong ý hướng, trong động lực, trong cách con người nhìn và muốn.
Luật pháp có thể kiểm soát hành vi bằng chế tài, nhưng không thể sinh ra nhân cách. Một xã hội có thể rất kỷ luật, rất đúng quy trình, mà vẫn thiếu lòng nhân và sự tôn trọng. Tin Mừng nhắc rằng sự lành mạnh của cộng đồng luôn bắt đầu từ sự hoán cải của từng con người.
5. Từ tuân thủ sang tương quan
Luật, tự nó, luôn mang tính bên ngoài; tình yêu thì được sống từ bên trong. Đức Giêsu dẫn con người từ một đời sống đạo đặt nền trên sự tuân thủ sang một đời sống đạo được nuôi dưỡng bởi tương quan với Thiên Chúa và với tha nhân. Khi luật được sống bằng tình yêu, nó không còn là gánh nặng, mà trở thành con đường. Khi luật chỉ được giữ vì sợ sai, vì áp lực hay vì thói quen, đời sống đức tin dễ rơi vào mệt mỏi và hình thức. Đức Giêsu không xóa bỏ luật, nhưng giải phóng con người khỏi cách giữ luật làm nghẹt thở sự sống.
6. Trưởng thành luân lý
Viễn tượng mà Đức Giêsu mở ra là sự trưởng thành của con người. Trưởng thành là khi ta không còn chỉ hỏi: “Luật có cho phép không?”, mà dám hỏi: “Điều này có làm tôi trở nên người hơn không? Có xây dựng tương quan, bảo vệ sự sống và phẩm giá của người khác không?”.
Đó là con đường từ nghĩa vụ sang tự do nội tâm, từ sợ hãi sang tình yêu. Luật vẫn còn đó, nhưng không còn là điểm xuất phát, mà là hệ quả của một trái tim đã được biến đổi. Sự kiện toàn lề luật của Đức Giêsu không chỉ mở lối thoát, mà còn làm cho tâm hồn chúng ta vươn cao tỏa sáng trong sự thiện hảo, và đạt tới niềm vui ơn cứu độ. Giữ luật vì tình yêu – đó là tự do cao nhất mà Tin Mừng mang lại.
Cầu nguyện
Lạy Chúa Giêsu!
Xã hội nào cũng cần đến luật lệ,
tông giáo nào cũng có những giới răn,
để duy trì công bình và trật tự,
sống đẹp đạo tốt đời khi hành xử.
Nhưng có người coi luật như rào cảng,
với lối sống tùy tiện theo ý mình,
nên tâm thế không còn ngay chính,
mà còn làm hư hại đời sống chung.
Cũng không thể giữ luật theo bề mặt,
dựa vào đó mà coi mình đạo đức,
đó là chỉ giữ luật theo hình thức,
không thể nào đi tới mức thiện toàn.
Ngoài ra có những luật chưa sâu sát,
mới chỉ là phát triển theo giai đoạn,
nên Chúa đến là nhằm để kiện toàn,
luật lệ giữ ở bên ngoài chưa đủ,
mà còn phải tuân thủ ở bên trong.
Tội hay phúc manh nha từ ý hướng,
từ động lực và ước muốn trong lòng,
cử chỉ hành vi bên ngoài là hệ quả,
nếu không có tình yêu là cốt lõi,
thì luật lệ chỉ giả tạo mà thôi.
Khi luật lệ được sống bằng tình yêu,
thì khi đó không còn là gánh nặng,
nhưng là đường để tiến bước thăng hoa,
đem cho đời một cuộc sống an hòa.
Xin cho con biết mỗi ngày lan tỏa,
một tình yêu trong tất cả mọi điều,
có làm gì thì cũng bởi tình yêu,
để niềm vui ơn cứu độ thật nhiều. Amen.
Lm. Thái nguyên
====================
THẦN DÂN ĐÍCH THẬT CỦA NƯỚC TRỜI
Trong cuộc sống, không nhiều người trong chúng ta nghiệm ra sự quan phòng đầy khôn ngoan của Thiên Chúa. Điều này e rằng cũng dễ hiểu vì chúng ta đầy những giới hạn, yếu đuối, nặng tính xác thịt; nhưng Thiên Chúa thì toàn năng, toàn tri, vô hạn, và vĩnh cửu. Dù vô số điều chúng ta không hiểu tại sao nó lại xảy ra, và tại sao nó xảy ra với người này mà không xảy ra với người khác? Dẫu là như vậy đi chăng nữa, nhưng nếu với một lòng tín thác, cậy trông vào Thiên Chúa thì ắt hẳn tâm hồn ta sẽ được bình an, tâm trí ta sẽ được thảnh thơi, yên hàn! Với ý niệm ấy, chúng ta cùng nhau suy niệm Lời Chúa qua các bài đọc Phụng vụ hôm nay, nhằm hướng dẫn chúng ta đến chương trình hoàn hảo của Thiên Chúa được tỏ bày qua con người bất toàn như chúng ta, để rồi con người được trở nên vinh hiển trong Ngài.
Chính nhờ sự khôn ngoan nhiệm mầu của Thiên Chúa như Thánh Phao-lô khẳng khái tuyên xưng “sự mắt chưa từng thấy và tai chưa từng nghe, và lòng người cũng chưa từng mơ ước tới, đó là tất cả những điều Thiên Chúa đã làm ra cho những ai yêu mến Người” (1Cor 2, 9). Lẽ khôn ngoan này đã được tiền định trong chương trình đầy yêu thương của Thiên Chúa, được mạc khải, tỏ lộ cho tất cả những ai biết kính sợ, thi hành theo Thánh ý Ngài. Tuy nhiên, lắm lúc chúng ta quên Chúa khi ta được thành công, vinh quang, phú quý, giàu sang, khi được tán dương, chúc tụng; ngược lại, chúng ta trách cứ, than phiền Chúa sao lại gửi đến những thất bại, tủi nhục, nghèo hèn, khó khăn, khinh chê. Khi vinh quang thì nhận về mình, còn khi thất bại thì tại ‘ông trời’, khi được tán dương thì trăm phần của mình, còn lúc bị khinh chê thì ngàn phần tại ‘trời cao’…Đọc lại đoạn trích sách Huấn Ca hôm nay, chúng ta sẽ thấy rõ ước mong, ý định nhiệm mầu của Thiên Chúa như thế nào! “Trước mặt con người là sự sống và sự chết, sự lành và sự dữ, họ thích thứ nào, thì được thứ ấy. Bởi chưng, Thiên Chúa đầy khôn ngoan, hùng dũng và toàn năng. Ngài luôn luôn nhìn thấy mọi loài. Chúa nhìn đến những kẻ kính sợ Ngài, và thấu suốt mọi hành động của con người. Ngài không truyền dạy cho một ai làm điều gian ác, và không cho phép một ai phạm tội” (Hc 15, 17-20). Thiên Chúa đã ban cho con người một món quà tốt lành, vượt trên cả trí khôn của loài người, đó là tự do đích thật biết chọn sự lành, tránh điều dữ; chọn Thiên Chúa, xa lánh ma quỷ; và khi Thiên Chúa ban cho ta món quà ấy, thì chính Ngài cũng chấp nhận những gì con người dùng nó để chọn lựa hay từ chối Ngài!
Sự chọn lựa đường lối sống theo ý định của Thiên Chúa với tất cả tự do đầy khôn ngoan này phải được thể hiện cụ thể qua việc yêu mến Lời Chúa, giáo huấn của Hội Thánh, gương sáng của các Thánh, đặc biệt lời giảng dạy của Chúa Giê-su trong trình thuật Hiến Chương Nước Trời (Mt 5-7) được trưng dẫn một phần qua Tin Mừng hôm nay (Mt 5, 17-37). Nói tóm lược, bản Hiến Chương Nước Trời đề cập đến tất cả ba mối tương quan: con người với Thiên Chúa, con người với nhau, và con người với chính mình qua các vấn đề cụ thể như sau: Chúa Giê-su bãi bỏ hay kiện toàn lề luật, đức công chính của người môn đệ, đừng giận ghét, chớ ngoại tình, đừng li dị, đừng thề thốt, chớ trả thù, yêu thương kẻ thù, v.v…Nhiều lần đọc trình thuật này, tâm hồn tôi được ‘gõ cửa’ và được thúc giục mạnh mẽ bởi hai điều này “Nếu các con không công chính hơn các luật sĩ và biệt phái, thì các con chẳng được vào Nước Trời đâu”(Mt 5, 20), và “Người xưa đã bảo như thế, còn Ta, Ta bảo thật các con thế này” (x. Mt 5, 21-22; 27-28; 31-32; 33-34). Có lẽ, ai trong chúng ta cũng tự hỏi: sự công chính của các luật sĩ và biệt phái như thế nào mà nếu chúng ta không công chính hơn họ thì sẽ không được vào Nước Trời? Cụm từ ‘người xưa’ có nghĩa gì trong đời sống đạo của chúng ta? Thần dân đích thực của Nước Thiên Chúa là những ai? và họ làm gì để được vào Nước Trời? Dừng nơi đây, chúng ta cùng nhau dành ít phút để nhìn lại bản thân và tự vấn lòng mình qua các điểm gợi ý trên, cũng như qua bài thơ ngắn ngủi này:
Tình yêu Chúa cao vời,
Hằng nhắn nhủ gọi mời:
Bước trên đường công chính,
Tháng ngày chẳng nào ngơi.
Sống Hiến Chương Nước Trời,
Công chính như Ngài mời,
Xa lìa nếp sống cũ,
Đẹp lòng Ngài muôn nơi.
‘Người xưa’, thói quen đời,
Gạn đục trong sáng ngời,
Vâng nghe Lời Chúa dạy,
Lòng này quyết chẳng ngơi!
Nguyện xin mỗi người chúng ta trở nên ‘thần dân đích thật’ của Nước Trời. Amen!
Lm. Xuân Hy Vọng
===================
TỘI TẠI TÂM
“Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: ai giận anh em mình, thì đáng bị đưa ra toà!”.
“Ranh giới giữa thiện và ác không chạy qua quốc gia, giai cấp hay đảng phái - nhưng chạy qua từng trái tim mỗi người!” - Aleksandr Solzhenitsyn.
Kính thưa Anh Chị em,
Ranh giới giữa thiện và ác không ở ngoài chúng ta, nhưng chạy qua tim mỗi người. Lời Chúa hôm nay rọi thẳng vào nơi ấy - trước khi lộ thành hành vi, mọi sa ngã đã nhen nhóm từ bên trong: ‘tội tại tâm!’.
Chúng ta thường sợ những tội lớn, những cú ngã ồn ào. Nhưng Chúa Giêsu không bắt đầu từ đó, Ngài chỉ vào cơn giận chưa kịp bộc phát, ánh mắt chưa kịp chạm tới, lời nói chưa kịp thốt ra. Không đợi hành vi, Ngài dừng ở động cơ; không đợi dao vung, Ngài đếm nhịp tim đang sôi sục; không đợi ngoại tình thành sự, Ngài chạm tới ánh nhìn đã lệch; không đợi lời thề gian vang ra, Ngài nghe thấy sự quanh co vừa hình thành. Ở đó, tội đã khởi sự - ‘tội tại tâm’. “Mọi tội lỗi của con người đều phát sinh từ trái tim!” - Augustinô.
Và đây mới là điều nhức nhối: chúng ta có thể sống cả đời mà vẫn nghĩ mình “ổn”. Không giết ai, nhưng nuôi một người trong lòng để ghét; không phản bội công khai, nhưng âm thầm phản bội bằng những tưởng tượng dung dưỡng; không nói dối trắng trợn, nhưng quen điều chỉnh sự thật cho vừa lợi ích. Vẫn đi lễ, vẫn cầu nguyện, vẫn giữ luật - và cùng lúc, giữ lại một góc tối không muốn Chúa bước vào. Lên án cái ác ngoài xã hội, nhưng chúng ta bao che cái sai trong lòng. Khi ấy, không chỉ phạm tội; chúng ta đánh mất sự thật về chính mình. Và sự tự lừa dối ấy mới là vực sâu thật sự.
Nếu ranh giới thiện ác chạy qua tim mỗi người, thì ơn cứu độ cũng đi qua trái tim ấy. Không đến để chỉnh sửa bề mặt, Chúa Giêsu đến chiếm lấy nội tâm; không chỉ để chúng ta làm điều đúng, nhưng để chúng ta yêu điều đúng; không chỉ để tránh tội, nhưng để trái tim không còn muốn tội. Vì nếu nguồn được thanh luyện, dòng chảy sẽ trong; nếu gốc được chữa lành, hoa trái sẽ tuyệt vời. “Điều tuôn ra từ bạn xuất phát từ những gì ở bên trong bạn!” - Richard Rohr.
Anh Chị em,
Hãy nhìn vào Chúa Giêsu. Tâm Ngài không chia đôi nhưng thuộc trọn về Cha; vì thế, không có khoảng tối cho thù hận. Mở trọn cho các linh hồn, nên tâm Ngài không giữ lại điều gì cho riêng mình. Bị xúc phạm, Ngài không nuôi giận; bị phản bội, Ngài không khép lại; bị đóng đinh, Ngài vẫn hướng về Cha và cầu cho người gõ búa. Nơi Ngài, bên trong và bên ngoài là một - không giả hình, không hai mặt, không bóng tối giấu kín. Đó là tự do của Con Một, và là con đường Ngài mở ra cho ơn cứu độ chúng ta. Cuộc chiến thật không ở ngoài đời; nó ở trong tim - ‘tội tại tâm’. Và chiến thắng không bắt đầu bằng việc sửa người khác, nhưng bằng việc để Chúa chạm tới nơi sâu nhất của mình. “Những gì ta đạt được bên trong sẽ biến đổi thực tại bên ngoài!” - Plutarch.
Chúng ta có thể cầu nguyện,
“Lạy Chúa, xin soi thấu những chuyển động thầm kín của con; thanh luyện trái tim còn chia đôi của con; cho tâm con thuộc trọn về Cha và mở ra cho các linh hồn!”, Amen.
