Emmanuel Nguyễn Thanh Hiền, OSB
===================
MẾN CHÚA-YÊU NGƯỜI
Khi nghe tin Thầy Giêsu đã làm cho nhóm Xađốc bị khóa miệng, thì những người Pharisêu “họp nhóm” lại với nhau. Rồi một người thông luật trong nhóm giơ tay hỏi (ý kiến) Đức Giêsu để thử Người: “Thưa Thầy, trong sách Luật Môsê, điều răn nào là điều răn trọng nhất?” (Mt 22, 36). Phải chăng đây là cơ hội để làm Thầy Giêsu mất mặt? Họ hỏi xem Thầy có hiểu biết gì về luật và có tôn trọng luật lệ không? Ai dè Thầy nhanh chóng “tóm tắt nội dung” rõ ràng: “Ngươi phải yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, hết lòng, hết linh hồn và hết trí khôn ngươi. Đó là điều răn quan trọng nhất và điều răn thứ nhất. Còn điều răn thứ hai, cũng giống điều răn ấy, là: “Ngươi phải yêu người thân cận như chính mình. Tất cả Luật Môsê và các sách ngôn sứ đều tuỳ thuộc vào hai điều răn ấy.” (Mt 22, 37-40). Toàn bộ lề luật được tóm gọn lại trong hai giới răn quan trọng nhất: mến Chúa-yêu người. Hôm nay Thầy nối kết hai điều răn này là một, như một sự bất khả phân ly.
Giới răn thứ nhất: Kính mến Thiên Chúa trên hết mọi sự là điều răn quan trọng đối với người Do Thái. Để nhắc nhớ, họ dán trên cửa, đeo trên đầu như thẻ kinh và đeo trên cánh tay mỗi khi cầu nguyện sáng chiều. Điều răn phổ cập toàn dân như vậy mà họ còn đem ra hỏi Thầy Giêsu, chứng tỏ họ khinh thường muốn làm khó Thầy. Một điều răn đã “khắc ghi trên trán” như vậy, nhưng chỉ dễ nhớ mà không dễ thực hành. Người Do Thái vẫn đúc bê vàng để thờ hoặc chạy theo thần ngoại bang. Ngày nay chúng con cũng thuộc nằm lòng từ bé: “Thứ nhất thờ phượng một Đức Chúa Trời và kính mến người trên hết mọi sự.” Nhưng có lúc chúng con đặt các thứ khác lên trên Thiên Chúa như tiền, danh, lợi, thú…
Giới răn thứ hai: yêu người thân cận như chính mình. Ai mà không yêu chính mình? Tình yêu đối với tha nhân được đo lường bằng tình yêu đối với chính mình. Đó thực sự là “khuôn vàng thước ngọc”. “Tất cả những gì anh em muốn người ta làm cho mình, thì chính anh em cũng hãy làm cho người ta , vì luật Môsê và các sách ngôn sứ dạy như thế”. (Mt 7, 12). “Chớ làm cho người điều chi mà con không chịu được.” (Tb 4, 15). Lý thuyết thì hay và dễ nhưng khi đối diện với hoàn cảnh cuộc sống thực tế thì xem ra rất khó.
Khi người ta yêu Chúa với tất cả tâm hồn, bằng cả con tim với tình yêu đậm đà mật thiết với Chúa, Chúa sẽ chỉ cho biết phải yêu thương anh em như thế nào, “yêu như Chúa yêu”, hiến dâng cả mạng sống… Tình yêu Chúa như ánh mặt trời. Ta thu nhận sức nóng tình yêu của Chúa qua cầu nguyện, ở lại với Chúa và sống trong Lời Chúa. Để rồi trong Chúa ta được hâm nóng tình người bằng tình yêu Chúa qua những hành động cụ thể, những cử chỉ yêu thương nho nhỏ, một nụ cười, một lời ủi an khích lệ, một ý kiến xây dựng, hành động sẻ chia vật chất, một sự tha thứ bao dung…
Chúa ơi! nhìn lên Thánh giá, con thấy Chúa không còn cách nào để yêu con hơn được nữa. Xin cho con biết tìm về sống trong Tình Yêu Chúa. Nhờ Tình Yêu Chúa hun đúc, tim con cũng thấm đẫm tình yêu ấy, để con sống chan hòa với mọi người anh em của con.
Én Nhỏ
===================
TUY HAI MÀ MỘT
Đâu đó thân hữu, những người tin các tôn giáo bạn thường hỏi chúng ta rằng: cốt lõi của đạo Công Giáo là gì, hoặc điểm chính yếu nhất của đạo Công Giáo là gì? Đặt trường hợp, chúng ta được hỏi, liệu chúng ta có thể trả lời được chăng, hay chúng ta chỉ nhoẻn miệng cười trừ, rồi tạm biệt, hẹn ngày trở lại!!
Tin Mừng hôm nay, câu hỏi mà nhóm luật sĩ đặt ra cho Đức Giê-su cũng hóc búa chẳng kém. Tuy từ ngữ khác với câu chữ thời đại chúng ta, nhưng nhìn kỹ sẽ thấy nội dung không khác gì mấy, “Thưa Thầy, trong lề luật, giới răn nào trọng nhất?” (Mt 22, 36). Như chúng ta biết, toàn bộ lề luật Mô-sê và sách các Tiên tri (mà bây giờ chúng ta gọi là Kinh Thánh Cựu Ước) rất nhiều, đặc biệt lề luật của người Do Thái thời ấy thì vô vàn, tỉ mỉ đáng kinh ngạc. Cho nên những ai được gọi nhà thông luật hồi đó, quả thật cũng thuộc loại xuất chúng, không xem thường được!
Họ tưởng rằng, Đức Giê-su sẽ không trả lời được, nhưng ngờ đâu Ngài tóm tắt toàn bộ sách luật Do Thái chỉ bằng một câu ngắn gọn, đó là giới răn yêu thương: kính mến Thiên Chúa và yêu thương tha nhân. Tuy hai điều nhưng chỉ là một. Ngài trưng dẫn nguyên văn sách Cựu ước: “Ngươi hãy yêu mến Chúa là Thiên Chúa ngươi hết lòng, hết linh hồn và hết trí khôn ngươi” (x. Đnl 6, 5) và “ngươi hãy yêu thương kẻ khác như chính mình ngươi” (Lv 19, 18). Ngài quả quyết mạnh mẽ và rõ ràng: “Đó là giới răn thứ nhất và trọng nhất. Nhưng giới răn thứ hai cũng giống giới răn ấy…Toàn thể Lề luật và sách các Tiên tri đều tóm lại trong hai giới răn đó” (x. Mt 22, 38-40). Nói cách khác, Đức Giê-su đặt tầm quan trọng của điều răn mến yêu tha nhân như tính hệ trọng của điều răn yêu mến Thiên Chúa. Và hai giới răn này không được tách rời. Nếu tách biệt, hoặc trọng một điều mà không thực hiện điều kia, thì chúng ta đang rơi vào những lời biện hộ như thường được nghe, được thấy diễn ra trong thực tế của đời sống hằng ngày.
Cụ thể không ít người Công Giáo nghĩ và sống: kính mến Chúa, được thể hiện qua việc đọc kinh, tham dự Thánh lễ, tích cực hăng hái trong công việc nhà xứ, nhưng lại không dễ tha thứ, thương yêu anh chị em mình. Nhiều người vào nhà thờ đọc kinh sốt sắng, to rõ ràng, nhưng khi bước ra khỏi nhà thờ, hoặc về nhà thì lại không dễ thương, nhẹ nhàng, đón nhận yêu mến anh chị em, dễ cáu gắt, để bụng, giận hờn ghen ghét, ganh tị, nuôi hận thù…, hoặc đối xứ không tốt với hàng xóm láng giềng, và thường nhận lại lời chê bai: ‘người có đạo mà sống tệ vậy à?!!!!’ Lắm lúc, chúng ta trung thành, nhiệt tâm với nhà Chúa, năng nỗ đọc kinh hằng ngày, tham gia các hội đoàn giáo xứ, nhưng mối tương quan với anh chị em lại chẳng được tốt, hoặc không mến yêu tha nhân. Ngược lại, nhiều lúc được hỏi: tại sao không đi lễ, không đọc kinh nguyện hằng ngày, thì lời biện hộ hay lí do hay được nhắc tới, là: ‘đạo tại tâm mà, cho nên khỏi phải đi lễ, đọc kinh, chỉ cần yêu thương người, sống tốt với người khác là đủ!’, hay tiêu cực hơn với lối suy nghĩ ‘những người đi lễ, đọc kinh đấy, nhưng vẫn chửi bới người khác, chẳng muốn hy sinh gì của mình để giúp đỡ tha nhân, cho nên tôi chẳng cần làm vậy, biết giúp đỡ người khác, làm việc từ thiện là tốt đẹp rồi!’.
Chẳng cần bàn luận nhiều, hai xu thướng trên đã và đang hiện hữu ngày càng rõ rệt nơi chúng ta. Nếu chúng ta cứ sống như vậy, thì chắc hẳn giới răn yêu thương bị chia cắt; đúng hơn, chúng ta chưa sống đúng điều răn bác ái mà Chúa dạy. Thật ra, khi chúng ta thật lòng kính mến Chúa với toàn bộ con người chúng ta, thì nhờ điều này mà chúng ta mở lòng đón nhận và yêu thương anh chị em như chính bản thân ta. Và ngược lại, mỗi lúc chúng ta làm việc bái ái, giúp đỡ, tha thứ, yêu mến anh chị em thật tình, thì chúng ta cũng đang nhận ra sự hiện diện của Chúa nơi họ và kính mến Chúa. Tuy nhiên, lắm lúc chúng ta yếu đuối, tội lỗi, sa ngã, không kiềm chế và xét mình mỗi ngày, thì bị rơi vào tình trạng như thể ‘lừa dối bản thân’ vì như lời của Thánh Gio-an viết: “nếu ai nói: tôi yêu mến Thiên Chúa, mà lại ghét anh em mình, người ấy là kẻ nói dối; vì ai không yêu thương người anh em mà họ trông thấy, thì không thể yêu mến Thiên Chúa mà họ không trông thấy…Ai yêu mến Thiên Chúa, thì cũng yêu thương anh em mình” (x. 1Ga 4, 20-21).
Chính vì vậy, nếu chúng ta thật sự yêu mến hết con người mình thì lòng mến đó sẽ được bộc lộ một cách cụ thể qua những hành động, thói quen tốt lành như: tham dự Thánh lễ, nguyện gẫm, chuyện trò, tâm sự với Chúa trong các buổi tĩnh tâm, những giờ học hỏi Lời Chúa, học giáo lý; nhất là để Chúa biến đổi bản thân, đón nhận Lời và Mình Máu Thánh nuôi dưỡng chúng ta, Ngài mở lòng, thúc giục chúng ta biết chấp nhận yêu thương anh chị em như chính mình, dám hy sinh thời gian, sức lực, tiền của, trí lực, tài năng để giúp đỡ tha nhân. Những ai dám nói mình tích cực làm việc bác ái, mà không bắt nguồn từ lòng mến Chúa, từ mối tương quan thân tình với Chúa, từ việc thực hành Lời Chúa, thì có lẽ đó chưa được gọi là việc bái ái, đó chỉ có thể là việc từ thiện như biết bao nhiêu tổ chức ngoài xã hội hoặc kể cả những ai không phải Công Giáo cũng đang nỗ lực thực hiện thôi. Thoạt tiên, chữ ‘công việc bác ái’ và ‘công việc từ thiện’ dường như giống nhau và không ít người Công Giáo nghĩ có thể hoán chuyển cho nhau. Tuy nhiên, nếu xét thật gần và kỹ lưỡng về nền tảng, động lực của nó, chúng ta sẽ thấy khác xa. Công việc từ thiện thì ai cũng làm được, miễn họ có lòng thương cảm, trắc ẩn, bất luận họ là Công Giáo hay không. Trong khi ấy, việc bác ái thật sự được xuất phát từ tình mến Thiên Chúa. Đúng hơn là, Thiên Chúa yêu thương chúng ta tha thiết, vô bờ bến, và chúng ta được cảm nhận tình yêu ấy, rồi nó khiến chúng ta kính mến Người như ‘tình yêu đáp đền tình yêu’, ‘con tim đến với con tim’. Mặc khác, tình Chúa dành cho chúng ta quá lớn, nên chúng ta cảm nhận tình yêu ấy đến độ chúng ta dám ra khỏi những gì an toàn, thoải mái của bản thân mà đến với anh chị em bằng nụ cười tươi, bằng ánh mắt yêu thương, bằng đôi tay mở rộng, bằng tâm hồn trong sáng, vị tha, bằng đôi chân tiến bước giúp đỡ tha nhân, cách riêng những ai bị gán cho vùng ‘ngoại vi’, bị loại bỏ, bị xa lánh…Nói một cách chính xác, lúc ấy, chúng ta đang sống giới răn yêu thương thật sự.
Lạy Chúa, ngay giờ đây, ngay khoảnh khắc này, chúng con quỳ trước Chúa, không phải để nài nỉ cầu xin, cho bằng dâng lời cảm tạ vì Chúa đã yêu thương con vô hạn, mặc dù lòng mến của chúng con với Chúa hữu hạn, và đôi lúc tính toán, đầy những điều khoản hay lời hứa suông. Nhưng thật hạnh phúc, nhờ tình Chúa, mà mỗi ngày chúng con cảm nghiệm và được yêu mến Ngài nhiều hơn, thật hơn, cũng như biết mến yêu anh chị em khác nữa.
‘Mến Chúa yêu người’ giới răn yêu thương
Tuy hai mà một, tuy một mà hai
Không thể tách rời, trung thành thực thi
Tương giao chặt chẽ, hoà quyện vào nhau
Như sắc không màu, như màu đa sắc
Hằng ngày cảm nhận, khoảnh khắc yêu thương. Amen!
Lm. Xuân Hy Vọng
===================
MẾN CHÚA VÀ YÊU NGƯỜI LÀ BẤT KHẢ PHÂN LY
Giới răn mến Chúa và yêu người là điều người Ki-tô hữu chúng ta vẫn nghe, đọc và tuyên xưng. Thế nhưng, câu hỏi quan trọng không phải là chúng ta đã thuộc giới răn ấy chưa, mà là tình mến Chúa yêu người đã thực sự trở thành linh hồn của đời sống chúng ta hay chưa.
Trong Tin Mừng hôm nay, khi một người thông luật hỏi Chúa Giê-su: “Thưa Thầy, trong lề luật, giới răn nào trọng nhất?” (Mt 22,36), Chúa trả lời bằng cách liên kết chặt chẽ hai giới răn với nhau: “Ngươi hãy yêu mến Chúa là Thiên Chúa ngươi hết lòng, hết linh hồn và hết trí khôn ngươi” (Mt 22,37), và “Ngươi hãy yêu thương kẻ khác như chính mình ngươi” (Mt 22,39). Rồi Chúa kết luận: “Toàn thể Lề luật và sách các Tiên tri đều tóm lại trong hai giới răn đó” (Mt 22,40). Đó chính là trái tim của toàn bộ Kinh Thánh và là con đường căn bản của đời sống Ki-tô hữu.
Mến Chúa
Chúa Giê-su trích sách Đệ Nhị Luật (x. Đnl 6,4-5). Mến Chúa hết lòng không đơn thuần là đọc nhiều kinh, tham dự nhiều nghi lễ hay nói lời đạo đức, nhưng là đặt Thiên Chúa làm trung tâm của mọi chọn lựa, suy nghĩ và hành động của ta. Khi mến Chúa hết lòng, chúng ta không chỉ tìm kiếm những ơn lành Chúa ban, nhưng còn học cách đón nhận thánh ý Chúa, ngay cả đau khổ, hy sinh và những điều vượt quá sự hiểu biết của mình.
Thánh vịnh 18,2 diễn tả tâm tình ấy thật sâu sắc: “Lạy Chúa là dũng lực con, con yêu mến Chúa”. Tác giả không yêu Chúa chỉ vì Chúa ban chiến thắng, nhưng vì Chúa là Đá Tảng, là thành lũy và là Đấng cứu độ của cuộc đời mình.
Tuy nhiên, chúng ta phải thành thật tự hỏi: Thiên Chúa có là ưu tiên số một trong đời sống ta không? Hay Chúa chỉ được nhớ đến khi chúng ta đau khổ, thất bại, bệnh tật hoặc gặp khó khăn? Có khi nào chúng ta dành cho công việc và những thú vui nhiều thời gian hơn dành cho Chúa? Có khi nào chúng ta giữ luật bên ngoài nhưng lòng lại xa Chúa không?
Mến Chúa hết lòng là để Chúa giải thoát chúng ta khỏi những thứ ngẫu tượng của thời đại như: lòng tham, tính ích kỷ, kiêu ngạo và ham hố quyền lực. Chỉ khi Thiên Chúa chiếm vị trí xứng hợp trong tâm hồn, chúng ta mới có thể yêu thương tha nhân bằng một tình yêu chân thành và bền vững.
Yêu người
Nếu Tin Mừng trình bày giới răn yêu thương, thì bài đọc trích sách Xuất Hành cho thấy tình yêu ấy phải được thực hiện như thế nào.
Thiên Chúa truyền cho dân Ít-ra-en: “Ngươi chớ làm phiền lòng và ức hiếp khách ngoại kiều” và “đừng làm hại cô nhi quả” (Xh 22,20-21). Chúa còn nhắc nhở họ về thân phận của mình: “Vì các ngươi cũng là khách ngoại kiều ngụ trong đất Ai-cập “(Xh 22,20).
Ý Chúa muốn nói: người đã được Thiên Chúa xót thương thì phải biết xót thương; người đã được giải thoát thì không được trở thành kẻ áp bức người khác.
Thiên Chúa không dửng dưng trước nỗi đau của người bé nhỏ. Chúa tuyên bố: “Nếu các ngươi hà hiếp những kẻ ấy, họ sẽ kêu thấu đến Ta, và chính Ta đã nghe tiếng họ kêu van” (Xh 22,26). Điều đó có nghĩa là phẩm giá con người không tùy thuộc vào địa vị xã hội, tiền bạc hay quyền lực. Người nghèo, người cô thế, trẻ em bị bỏ rơi, người góa bụa và những ai bị gạt ra bên lề vẫn luôn có chỗ đứng trong trái tim Thiên Chúa.
Thánh Gio-an Kim Khẩu, khi nói về trách nhiệm của người giàu đối với người nghèo, ngài nhấn mạnh rằng, của cải phải trở thành phương tiện phục vụ những người túng thiếu, chứ không phải lý do để con người khép kín trong sự hưởng thụ. Tinh thần ấy nhắc chúng ta rằng, đức ái không chỉ dừng lại ở cảm xúc thương xót, nhưng phải được thể hiện bằng việc chia sẻ và hành động. Thánh Gia-cô-bê khẳng định: “Đức tin không có hành động là đức tin chết” (Gc 2,26).
Ngày nay, người nghèo có thể là người hàng xóm đang túng thiếu, người lao động bị trả lương bất công, người di dân xa quê, người già neo đơn, hay một người đang âm thầm chịu tổn thương vì thiếu sự thông cảm. Đôi khi, điều họ cần không phải là những lời khuyên dài dòng, nhưng là một bàn tay nâng đỡ, một sự lắng nghe chân thành và một trái tim không xét đoán.
Công đồng Vaticanô II dạy rằng niềm vui và hy vọng, nỗi buồn và lo âu của con người hôm nay, nhất là của những người nghèo khổ, cũng là niềm vui, hy vọng, nỗi buồn và lo âu của các môn đệ Đức Ki-tô (Gaudium et Spes, 1).
Vì thế, không thể nói mình mến Chúa mà lại thờ ơ trước đau khổ của anh chị em. Không thể sốt sắng trước bàn thờ mà lại bất công trong gia đình, gian dối trong công việc hoặc cay nghiệt với người yếu thế.
Noi gương Chúa Giê-su
Điều làm cho Ki-tô giáo trở nên độc đáo không chỉ là lời mời gọi yêu thương, nhưng còn là chính Chúa Giê-su, Đấng đã sống trọn vẹn giới răn yêu thương ấy.
Chúa Giê-su không chỉ giảng dạy về tình yêu; Người đã yêu đến cùng. Người cúi xuống rửa chân cho các môn đệ (Ga 13,1-15), đón nhận người tội lỗi, chữa lành những người đau yếu và tha thứ cho những kẻ đóng đinh mình (Lc 23,34). Trên thập giá, tình yêu Thiên Chúa đạt tới sự tự hiến tuyệt đối.
Vì thế, yêu không có nghĩa là chiều theo mọi ý muốn, nhưng là tìm kiếm điều thiện đích thực cho người mình yêu. Bởi đó, muốn yêu như Chúa yêu, chúng ta phải ở lại trong Chúa, kín múc sức mạnh từ Lời Người, các bí tích và đời sống cầu nguyện. Không có ân sủng, tình yêu dễ cạn kiệt trước những tổn thương; nhưng với Chúa, chúng ta có thể tha thứ ngay cả khi bị xúc phạm, tiếp tục phục vụ dù không được ghi nhận và làm điều thiện ngay cả khi không được đáp đền.
Lạy Chúa, xin dạy chúng con biết yêu Chúa bằng cả tâm hồn và yêu tha nhân bằng những việc làm cụ thể. Amen.
Lm. An-tôn Nguyễn Văn Độ
==================
