Sơn Tây nhớ về Cha Cố Piô

Cứ mỗi buổi chiều, người Sơn Tây thường thấy một cụ già tóc bạc phơ, da hồng hào, đầu đội trời, chân đạp đất, đeo chiếc túi dạo quanh thành cổ Sơn Tây, Đường Lâm, cầu Vĩnh Thịnh, Phù Sa, Tiền Huân, Phú Nhi, Phú Mai... Có lần, ngài đi lên tận cầu Trung Hà, nhưng chỉ được một lượt đi còn lượt về thì ngài phải bắt xe ôm. Ngài đi để thử sức, nếu đi được thì ngài sẽ xuống chủng viện Hà Nội dạy học. Những lần đi bách bộ của ngài vừa là để dẻo dai đôi chân vừa là gieo rắc Tin Mừng. Ngài thường gặp gỡ hỏi thăm ông cắt tóc, anh xe ôm, chị bán hàng nước, cô bán hoa quả... Hình ảnh ngài rong ruổi khắp vùng Sơn Tây thì người lương hay người giáo ai cũng thấy quen thuộc.
Thỉnh thoảng, cha xứ Sơn Tây nhờ ngài đến nhà thờ Phú Mai, Mông Phụ... dâng lễ, mọi người đều tấm tắc khen cha cố giảng hay. Nhất là cha cố dạy giáo lý cho các anh em dự tòng thì họ rất thích nghe, kể cả người đang mắc bệnh ung thư. Những bài giáo lý của ngài thật hấp dẫn bởi cách truyền đạt đầy sư phạm hòa chút: dí dỏm - hài hước - thực tế và rất đặc trưng cố Hậu.
Vào năm 2012, lúc tôi đang ở cộng đoàn Camelo thì thật bất ngờ, tôi nhận được thư của ngài. Trong thư ngài viết: Cha đi qua lều của bố con, thấy bố con đang sửa xe đạp, ghé vào thăm, xin nước uống và nói chuyện, hóa ra là có con đang ở tại Camelo - Sài Gòn. Ngài hỏi bố tôi: có mỗi đứa con gái mà cũng cho đi tu à? Tuy ngài viết cho tôi vài dòng ngắn ngủi nhưng để hồi âm tôi mất rất nhiều thời gian. Tôi phải ngồi trước Thánh Thể cầu nguyện mới dám viết vì sợ ngài là một nhà văn, nhà truyền giáo nên sẽ cười tôi.
Ít lâu sau, ngài đến trụ sở Hưng Hóa, tôi đã gặp ngài và thấy ngài đơn giản vô cùng và nhất là rất thích ăn chuối, nhưng phải đủ ba ngôi (nghĩa là 3 trái theo tiếng miền Nam). Về sau, tôi còn nhờ ngài sửa bài, mỗi khi tôi viết bài gửi trang web hdgmvn.

Một lần, tôi gặp ngài đang đi bộ gần bệnh viện Sơn Tây. Ngài hỏi:
- Con đi đâu đấy?
- Con đi mua thuốc cho mẹ con bị ốm. Tôi trả lời.
- Về bảo bà ấy đừng có bệnh.
Ngài bảo đúng một câu, rồi ngài cứ thoăn thoắt rảo bước dọc con phố. Chà! Một câu nói, tôi nghe vừa buồn cười, hóm hỉnh nhưng thật ấm cúng.
Cũng có lần, ngài đố tôi: ở Sơn Tây có gì thuận tiện nhất? Tôi trả lời con chịu thôi. Ngài nói: Sơn Tây có nhiều danh lam thắng cảnh và doanh trại quân đội nhất nước Việt Nam; có bệnh viện Sơn Tây và viện 105; có nhiều trường học; hơn nữa gần cầu Vĩnh Thịnh rất dễ dàng chạy đến sân bay Nội Bài... nói chung là nơi an cư lạc nghiệp đáng sống. Quả thật, là người Sơn Tây nhưng tôi cũng không chú ý đến điều này. Chỉ khi ngài hỏi và được chính ngài giải thích thì tôi mới vỡ lẽ ra.
Đầu năm 2026, nhân dịp học Tác viên Tin Mừng tại Trung tâm Mục vụ Hà Thạch, sau khi tan học em Huyền, tôi và anh Giuse Giàng A Páo - người H’Mông đến thăm cha cố. Cha cố hỏi anh:
- Ở chỗ con có bao nhiêu người theo Chúa?
- Chỗ con có ít người lắm. Anh trả lời.
- Có ai làm giám mục người H’Mông chưa? Ngài hỏi.
- Chỗ con chỉ có linh mục thôi, chưa có ai làm giám mục. Anh nói.
Tôi nói đỡ anh: con nghĩ cha cố nói tiên tri, khoảng 100-200 năm, biết đâu có giám mục là người H’Mông thật.
 

Cha cố Piô và anh Giuse Giàng A Páo

Ôi! Một câu hỏi tôi nghe cũng phì cười, nhưng tôi nghĩ đó có thể là thao thức của cha cố đối với người anh em dân tộc thiểu số H’Mông. Sau đó, cha cố động viên anh mang những gì mình học được cố gắng giúp bản làng vì anh là người H’Mông nên sẽ có cách truyền giáo phù hợp với bản sắc văn hóa của chính dân tộc của mình.
Đến cuối năm 2026, ngày vọng Khánh Nhật Truyền Giáo, đáp lại tiếng gọi trời cao, cha cố về với Chúa trong sự tiếc thương của bao người: miền Bắc, miền Nam, cả trong lẫn ngoài nước. Có bà lương dân ở Sơn Tây hỏi: “Phải ông cha mặc áo thun, đeo túi hay đi quanh Thành Cổ chết rồi không?” Vâng! Đúng cha ấy đã qua đời, nhưng ký ức về ngài vẫn còn mãi trong trái tim những người đã từng gặp gỡ ngài. Một cây cổ thụ hăng say loan báo Tin Mừng đã nằm xuống, nhưng những hạt giống âm thầm mà cha cố Piô miệt mài gieo trồng sẽ có ngày trổ sinh hoa trái, không chỉ ở vùng sông nước Cần Thơ mà còn nơi mảnh đất Sơn Tây thân thương này.