GIÁO XỨ YÊN PHÚ
 
1. Địa chỉ: thôn Phú Sơn, xã Xuân Ái. tỉnh Lào Cai
2. Hình thành và phát triển
Từ năm 1962 đến 1965, những người Kinh sống trong lòng hồ Thác Bà ngày nay (Giáo xứ Vật Lẩm) đã rời làng mạc nhường lại đất đai cho dự án Thủy điện Thác Bà để tới vùng Yên Phú và các xã lân cận. Khoảng 50 hộ từ 2 xã Mông Sơn và Ẩm Phước đã tới đây, khi ấy mỗi xã di chuyển một nhà thờ đến dựng ở nơi sinh sống mới là nhà thờ Mông Sơn và Ẩm Phước. Xã Mông Sơn, lúc đó có giáo dân của 4 họ là; Chung Thủy, Đá Bia, Làng Mới, Làng Cạn thuộc xứ Vật Lẩm. Xã Ẩm Phước có 2 họ là: Tân Hòa và Hiệp Hòa. Nhà thờ Ẩm Phước dựng vào cùng năm đó (tại khu vực thôn 13, Yên Phú năm 2013).
Năm 1967, do ảnh hưởng chiến tranh, nhà thờ Mông Sơn trúng bom bị hỏng, chỉ còn lại nhà thờ Ẩm Phước. Năm 1972, 3 xã Ẩm Phước, Yên Phú, Mông Sơn hợp nhất lấy tên là xã Yên Phú. Nhà thờ Ẩm Phước lúc đó ở làng Cánh Tiên bên kia sông Thia, đường đi không thuận tiện, nên các cụ trong họ đã bàn nhau chuyển nhà thờ đến trung tâm xã. Cùng lúc đó, Giáo họ đã bầu ra Ban hành giáo. Khi ấy có khảng 500 nhân danh âm thầm hoạt động dưới sự chỉ dạy của cha Giuse Nguyễn Trọng Nghĩa và cha Phanxicô Trần Ngọc Khiết. Trong thời kỳ này, đời sống của bà con giáo dân vô cùng khó khăn về vật chất lẫn tinh thần, Giáo họ cả năm chỉ được một vài Thánh lễ.
Cũng năm 1972, các cụ đã hiệp nhất các họ thành Giáo họ Yên Phú (được cha Giuse Nguyễn Trọng Nghĩa quy tụ). Giáo họ Yên Phú có tên từ đó và trực thuộc Giáo xứ Nhân Nghĩa (lấy Thánh Giuse làm Quan thầy).
Do nhà thờ nằm ở vị trí chật hẹp cạnh kề đường giao thông mất an toàn cho các ngày lễ, vì thế năm 1999, chính quyền đã cấp đổi cho Giáo họ chuyển thánh đường đến địa điểm mới thuộc thôn 4 Yên Trung, xã Yên Phú với diện tích 778m².
Năm 2000, số nhân danh Giáo họ đã lên tới khoảng 1.700 người, Giáo họ mở rộng đường vào nhà thờ, xây kè và đổ bê tông rộng 3m. Năm 2006 xây dựng tượng Đức Mẹ lối vào cổng nhà thờ.
Ngày 26/09/2007, Đức giám mục Antôn Vũ Huy Chương quyết định nâng họ Yên Phú lên hàng Giáo xứ, gồm 2 Giáo họ: Yên Phú và Viễn Sơn. Khi ấy Giáo xứ Yên Phú với 2.150 nhân danh. Cũng trong năm 2007, chính quyền cấp bổ sung quỹ đất cho nhà thờ với diện tích 3.418m².
Ngày 17 tháng 03 năm 2010, Giáo xứ Yên Phú xây dựng nhà thờ mới. Ngôi Thánh Đường đã hoàn thành và cung hiến ngày 19 tháng 03 năm 2016. Song song với việc xây dựng thánh đường, Giáo xứ tiến hành xây dựng nhà phòng, nhà giáo lý cũng được hoàn thiện và khánh thành vào ngày 19 tháng 03 năm 2017. 
3. Quan thầy: Thánh Giuse (19/03).
4. Nhà thờ: Được xây dựng năm 2010, hoàn thành 2016.
5. Số giáo dân: Giáo dân trong toàn Giáo xứ là 2.740 nhân danh.
6. Các linh mục phục vụ theo dòng lịch sử: Cha Giuse Nguyễn Trọng Nghĩa, cha Phanxicô Trần Ngọc Khiết, cha Phanxico Nguyễn Văn Thái, cha Giuse Nguyễn Kim Cương OP, cha Giuse Vũ Quang Tấn OP(2010-2017), cha Phêrô Nguyễn Đình Đến (2017-2019), cha Giuse Nguyễn Quốc Thịnh (2017-2019), cha Giuse Nguyễn Văn Ninh  (2019 -2020) , cha Giuse Nguyễn Đình Tuyến (2020-2023) , cha Giuse Nguyễn Văn Chính (2020-2023), Cha Giuse Cao Minh Vượng 22/3/2023- đến nay).
7. Các Giáo họ trong Giáo xứ
7.1 Giáo họ Mátthêu
Địa chỉ: Xã Yên Phú, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái.
Năm thành lập: 2013.
Linh mục thành lập: Cha Phanxicô Nguyễn Văn Thái.
Quan thầy: Mátthêu (21/09).
Nhà thờ được xây dựng: 2013 (trực thuộc nhà thờ Giáo xứ).
Số giáo dân: 491, tính đến năm 2024.
7.2 Giáo họ Anrê
Địa chỉ: Xã Yên Phú, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái.
Năm thành lập: 2013.
Linh mục thành lập: Cha Phanxicô Nguyễn Văn Thái.
Quan thầy: Anrê (30/11).
Nhà thờ được xây dựng: Chưa có nhà thờ.
Số giáo dân 676, tính đến năm 2024.
7.3 Giáo họ Phaolô
Địa chỉ: Xã Yên Phú, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái.
Năm thành lập: 2013.
Linh mục thành lập: Cha Phanxicô Nguyễn Văn Thái.
Quan thầy: Thánh Phaolô.
Nhà thờ được xây dựng năm: Chưa có nhà thờ.
Số giáo dân 323, tính đến năm 2024.
7.4 Giáo họ Gioan
Địa chỉ: Xã Yên Phú, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái.
Năm thành lập: 2013.
Linh mục thành lập: Cha Phanxicô Nguyễn Văn Thái.
Quan thầy: Thánh Phaolô.
Nhà thờ được xây dựng năm: Chưa có nhà thờ.
Số giáo dân 472, tính đến năm 2024.
7.5 Giáo họ Ẩm Phước
Địa chỉ: Xã Yên Phú, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái.
Năm thành lập: 2013.
Linh mục thành lập: Cha Phanxicô Nguyễn Văn Thái.
Quan thầy: Thánh Phaolô.
Nhà nguyện được xây dựng năm: 2020.
Số giáo dân 778, tính đến năm 2024.